Những trường hợp không được đơn phương ly hôn mới nhất

1. Quyền ly hôn không phải là tuyệt đối

Trong quan niệm của nhiều người, ly hôn là quyền tự do cá nhân – “không ở được với nhau thì chia tay”. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, để đảm bảo sự ổn định của xã hội và bảo vệ quyền lợi của những đối tượng yếu thế (như phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ), pháp luật Việt Nam quy định những “vùng cấm” mà tại đó, quyền yêu cầu ly hôn của một bên sẽ bị hạn chế hoặc từ chối.

Việc nắm rõ những trường hợp không được đơn phương ly hôn là vô cùng quan trọng trước khi bạn quyết định nộp đơn ra Tòa. Tại Công ty Luật TNHH Youth & Partners, chúng tôi đã tiếp nhận nhiều trường hợp khách hàng bị Tòa án trả lại đơn kiện vì rơi vào các tình huống hạn chế này mà không hay biết.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích chuyên sâu những trường hợp không được đơn phương ly hôn theo các quy định cập nhật nhất năm 2026, đặc biệt là các điểm mới trong Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP.

2. Nguyên tắc “bảo vệ đặc biệt” đối với người vợ và trẻ em

Đây là nhóm trường hợp phổ biến nhất và mang tính nhân văn sâu sắc của pháp luật Việt Nam. Khoản 3 Điều 51 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định rõ: Chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Tuy nhiên, thực tiễn xét xử trước đây có nhiều cách hiểu khác nhau. Phải đến khi Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP (có hiệu lực từ 01/07/2024) ra đời, những trường hợp không được đơn phương ly hôn đối với người chồng mới được hướng dẫn chi tiết và bao quát hơn bao giờ hết.

2.1. Khi vợ đang có thai

Người chồng tuyệt đối không được nộp đơn ly hôn khi vợ đang mang thai. Theo hướng dẫn mới nhất, “đang có thai” được tính từ thời điểm bào thai hình thành và được cơ sở y tế xác nhận cho đến khi sinh con hoặc đình chỉ thai nghén.

Một điểm đặc biệt trong những trường hợp không được đơn phương ly hôn này là pháp luật không phân biệt người vợ có thai với ai. Tức là, ngay cả khi người chồng nghi ngờ hoặc có bằng chứng cái thai không phải là con của mình, chồng vẫn không được quyền đơn phương ly hôn trong giai đoạn này. Đây là quy định nhằm bảo vệ sức khỏe tâm lý tối đa cho thai phụ, tránh những cú sốc tinh thần ảnh hưởng đến thai nhi.

2.2. Khi vợ đang sinh con và nuôi con dưới 12 tháng tuổi

Giai đoạn này được xác định là thời điểm nhạy cảm nhất. Những trường hợp không được đơn phương ly hôn được mở rộng bao gồm:

• Vợ đang nuôi con đẻ hoặc con nuôi dưới 12 tháng tuổi.
• Trường hợp đặc biệt: Kể cả khi vợ đã sinh con nhưng không trực tiếp nuôi dưỡng (gửi người khác nuôi), hoặc con không may qua đời trong khoảng thời gian dưới 12 tháng tuổi kể từ khi sinh, người chồng vẫn bị hạn chế quyền ly hôn trong khoảng thời gian này.

Quy định này của những trường hợp không được đơn phương ly hôn nhằm đảm bảo người phụ nữ có thời gian phục hồi sức khỏe sau sinh (thời kỳ hậu sản) mà không phải đối mặt với áp lực kiện tụng.

2.3. Trường hợp mang thai hộ

Với sự phát triển của y học và pháp luật, những trường hợp không được đơn phương ly hôn hiện nay còn bao trùm cả quan hệ mang thai hộ vì mục đích nhân đạo:

• Chồng của người mang thai hộ không được ly hôn khi vợ mình đang mang thai, sinh con hoặc nuôi con dưới 12 tháng.
• Chồng của người nhờ mang thai hộ cũng không được ly hôn khi vợ mình đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

3. Không đủ căn cứ chứng minh mâu thuẫn trầm trọng

Khác với ly hôn thuận tình (khi cả hai cùng đồng ý), ly hôn đơn phương đòi hỏi người khởi kiện phải có “bằng chứng”. Một trong những trường hợp không được đơn phương ly hôn phổ biến nhất mà khách hàng tại Youth & Partners thường gặp là: Nộp đơn nhưng Tòa bác bỏ vì không chứng minh được hôn nhân đã “lâm vào tình trạng trầm trọng”.

Theo Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình, Tòa án chỉ giải quyết cho ly hôn khi có căn cứ về việc:

1. Vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình.
2. Vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng (như ngoại tình, bỏ mặc gia đình, không quan tâm chăm sóc nhau…).
3. Làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được.

Nếu bạn chỉ cảm thấy “không hợp tính” hoặc “chán nhau” mà không cung cấp được các chứng cứ cụ thể (như biên bản hòa giải tại phường, xác nhận của công an về bạo hành, hình ảnh chứng minh ngoại tình…), Tòa án có thể xác định đây là một trong những trường hợp không được đơn phương ly hôn và bác yêu cầu của bạn.

4. Những trường hợp bị “treo” quyền ly hôn do vướng mắc tố tụng

Ngoài các quy định cấm trực tiếp, trên thực tế còn tồn tại những trường hợp không được đơn phương ly hôn ngay lập tức do thiếu hụt về mặt thủ tục tố tụng.

4.1. Vợ hoặc chồng mất tích nhưng chưa có quyết định của Tòa án

Nhiều người lầm tưởng khi vợ/chồng bỏ đi biệt tích thì có thể ly hôn ngay. Tuy nhiên, Tòa án chỉ thụ lý ly hôn với người mất tích khi đã có Quyết định tuyên bố mất tích có hiệu lực pháp luật. Nếu bạn chưa thực hiện thủ tục yêu cầu tuyên bố mất tích (thời gian biệt tích phải từ 02 năm trở lên), thì đây sẽ là một trong những trường hợp không được đơn phương ly hôn ngay lập tức. Bạn buộc phải thực hiện thủ tục tuyên bố mất tích trước, sau đó mới giải quyết ly hôn song song hoặc sau đó.

4.2. Vợ hoặc chồng mất năng lực hành vi dân sự (Bệnh tâm thần)

Nếu vợ/chồng bị bệnh tâm thần, pháp luật quy định người giám hộ hoặc cha mẹ, người thân thích mới có quyền nộp đơn (nếu họ là nạn nhân của bạo lực gia đình do người bệnh gây ra). Ngược lại, nếu bạn là người bình thường muốn ly hôn với người bị tâm thần, quy trình sẽ cực kỳ phức tạp về việc giám định và cử người giám hộ. Nếu không đảm bảo đúng thủ tục tố tụng bảo vệ quyền lợi cho người bệnh, Tòa án sẽ không giải quyết. Đây được xem là một rào cản kỹ thuật khiến vụ việc rơi vào nhóm những trường hợp không được đơn phương ly hôn nếu không có luật sư hỗ trợ đúng cách.

Xem thêm: Luật sư ly hôn uy tín tại xã Hùng Việt, tỉnh Phú Thọ 2025

5. Phân biệt quyền khởi kiện của Vợ và Chồng

Một điểm mấu chốt mà Công ty Luật TNHH Youth & Partners luôn lưu ý khách hàng: Quy định về những trường hợp không được đơn phương ly hôn liên quan đến con nhỏ và thai sản chỉ áp dụng hạn chế đối với người chồng.

Điều này có nghĩa là:

• Nếu vợ đang mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi mà thấy cuộc sống quá ngột ngạt (do chồng bạo hành, ngoại tình…), người vợ VẪN CÓ QUYỀN nộp đơn xin ly hôn đơn phương.
• Lúc này, Tòa án vẫn thụ lý và giải quyết bình thường, vì pháp luật trao quyền chủ động cho người phụ nữ để họ tự quyết định cuộc sống của mình và con.

Sự phân biệt này cho thấy những trường hợp không được đơn phương ly hôn không phải là rào cản cứng nhắc, mà là lá chắn bảo vệ linh hoạt dành cho phái yếu.

6. Hậu quả pháp lý khi cố tình nộp đơn trong trường hợp bị cấm

Nếu người chồng cố tình nộp đơn ly hôn khi rơi vào những trường hợp không được đơn phương ly hôn (vợ đang mang thai, nuôi con nhỏ), Tòa án sẽ xử lý như sau:

1. Trả lại đơn khởi kiện: Theo điểm e khoản 1 Điều 192 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, nếu chưa thụ lý, Thẩm phán sẽ trả lại đơn.
2. Đình chỉ giải quyết vụ án: Nếu đã lỡ thụ lý (do người chồng giấu thông tin vợ mang thai), khi phát hiện ra sự thật, Tòa án sẽ ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án.

Việc bị trả đơn hoặc đình chỉ không chỉ làm mất thời gian, án phí mà còn khiến mâu thuẫn vợ chồng thêm căng thẳng. Do đó, việc nhận diện chính xác những trường hợp không được đơn phương ly hôn là bước chuẩn bị không thể thiếu.

7. Giải pháp từ Luật sư Youth & Partners

Vậy nếu bạn đang rơi vào bế tắc hôn nhân nhưng lại vướng phải những trường hợp không được đơn phương ly hôn, bạn nên làm gì?

• Đối với người chồng: Cần kiên nhẫn chờ đợi đến khi con đủ 12 tháng tuổi. Trong thời gian này, thay vì xung đột, hãy thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng và chăm sóc con để tạo thiện chí. Điều này sẽ có lợi cho bạn khi giành quyền nuôi con sau này.
• Thương lượng thuận tình ly hôn: Pháp luật chỉ cấm chồng “đơn phương”. Nếu hai vợ chồng thỏa thuận được và cùng ký vào đơn thuận tình ly hôn, Tòa án vẫn có thể xem xét giải quyết (tùy thuộc vào quan điểm của từng Thẩm phán về việc bảo vệ quyền lợi trẻ em, nhưng cơ hội cao hơn đơn phương).
• Thu thập chứng cứ: Nếu lý do ly hôn là do lỗi nghiêm trọng của đối phương (ngoại tình công khai, bạo hành…), hãy dành thời gian “chờ” này để thu thập bằng chứng đắt giá. Khi hết thời hạn hạn chế của những trường hợp không được đơn phương ly hôn, bạn sẽ có bộ hồ sơ vững chắc nhất.

Xem thêm: Rút lại đơn xin ly hôn sau khi đã nộp lên Tòa có được không?

8. Hỏi đáp pháp lý (Q&A)

Hỏi: Vợ tôi bỏ đi để lại con 8 tháng tuổi cho tôi nuôi, tôi có được ly hôn không?

Đáp: Đây là một tình huống pháp lý thú vị. Theo câu chữ của Luật (Điều 51), chồng không được ly hôn khi vợ “đang nuôi con dưới 12 tháng”. Trường hợp này vợ bạn KHÔNG trực tiếp nuôi con, mà bạn đang nuôi. Tuy nhiên, theo tinh thần của Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP mới nhất, để bảo vệ sự ổn định cho trẻ, Tòa án vẫn thường áp dụng quy định hạn chế này. Đa số các Tòa vẫn xác định đây là một trong những trường hợp không được đơn phương ly hôn để đảm bảo quyền lợi của trẻ trong năm đầu đời và khả năng người mẹ quay lại. Bạn nên tham vấn trực tiếp Luật sư để có phương án cụ thể.

Hỏi: Vợ ngoại tình có thai với người khác, tôi có được ly hôn ngay không?

Đáp: Không. Như đã phân tích ở Mục 2.1, pháp luật quy định chồng không được ly hôn khi vợ đang có thai mà không phân biệt có thai với ai. Dù rất oan ức, nhưng đây vẫn thuộc những trường hợp không được đơn phương ly hôn. Bạn bắt buộc phải chờ đến khi vợ sinh con xong và đứa trẻ đủ 12 tháng tuổi mới được nộp đơn.

Hỏi: Chồng tôi đánh đập tôi khi tôi đang mang bầu, tôi nộp đơn ly hôn thì Tòa có thụ lý không?

Đáp: Có. Bạn là vợ, bạn có quyền nộp đơn bất cứ lúc nào. Quy định về những trường hợp không được đơn phương ly hôn chỉ hạn chế quyền của người chồng, không hạn chế quyền của người vợ.

Hỏi: Nếu con bị mất ngay sau khi sinh thì chồng có được ly hôn không?

Đáp: Theo hướng dẫn mới nhất năm 2026 (Nghị quyết 01/2024), ngay cả khi con mất, người chồng vẫn phải chờ đủ 12 tháng tính từ ngày vợ sinh con. Đây là thời gian để người vợ hồi phục tâm lý và sức khỏe sau mất mát. Do đó, đây vẫn là một trong những trường hợp không được đơn phương ly hôn.

9. Lời kết

Ly hôn chưa bao giờ là một quyết định dễ dàng, và hành trình pháp lý lại càng chông gai hơn nếu bạn vấp phải các rào cản luật định. Việc hiểu đúng và đủ về những trường hợp không được đơn phương ly hôn không chỉ giúp bạn tuân thủ pháp luật mà còn thể hiện tính nhân văn trong cách ứng xử giữa người với người khi tình cảm đã cạn.

Tại Công ty Luật TNHH Youth & Partners, chúng tôi thấu hiểu những ẩn ức và khó khăn của bạn. Đội ngũ luật sư của chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe, phân tích hồ sơ và đưa ra lộ trình pháp lý tối ưu nhất, giúp bạn vượt qua giai đoạn khủng hoảng này một cách bình an và đúng luật.

Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn về hồ sơ ly hôn hoặc xác định xem mình có thuộc những trường hợp không được đơn phương ly hôn hay không, hãy liên hệ ngay với chúng tôi.

Xem thêm: Ngoại tình có được chia tài sản không? Giải đáp của Luật sư