Luật Thuế TNCN năm 2026: Giảm trừ gia cảnh, biểu thuế mới

1. Luật Thuế TNCN năm 2026 – Vấn đề được xã hội đặc biệt quan tâm

Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là một trong những sắc thuế có tác động trực tiếp và thường xuyên nhất đến đời sống của người lao động, đồng thời là công cụ quan trọng để Nhà nước điều tiết thu nhập, bảo đảm công bằng xã hội và tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Trong bối cảnh kinh tế – xã hội Việt Nam đang có nhiều biến động, chi phí sinh hoạt ngày càng gia tăng, chính sách thuế TNCN tiếp tục là chủ đề nhận được sự quan tâm đặc biệt của đông đảo người dân, doanh nghiệp và giới chuyên gia.

Bước sang năm 2026, chính sách thuế TNCN sẽ có những thay đổi quan trọng, đặc biệt liên quan đến mức giảm trừ gia cảnh và biểu thuế lũy tiến từng phần. Đây được đánh giá là một trong những đợt điều chỉnh lớn nhất của thuế TNCN trong nhiều năm qua, nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn và phù hợp hơn với mức sống trung bình của người dân.

Trên cơ sở đó, Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành các văn bản pháp luật quan trọng, trong đó đáng chú ý là:

• Nghị quyết số 110/2025/UBTVQH15 về điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh;
• Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) với việc điều chỉnh biểu thuế lũy tiến từng phần từ 7 bậc xuống còn 5 bậc.

Tuy nhiên, do thời điểm hiệu lực của các văn bản này không hoàn toàn trùng nhau, nhiều câu hỏi thực tiễn đã được đặt ra, đặc biệt là trong việc xác định thời điểm áp dụng chính sách thuế mới trong năm 2026 và cách xử lý đối với các khoản thu nhập “giao thời” giữa hai năm.

2. Những vấn đề thực tiễn đặt ra khi áp dụng chính sách luật thuế TNCN năm 2026

Từ các quy định pháp luật mới, có thể nhận diện một số vấn đề nổi bật mà người nộp thuế và doanh nghiệp đặc biệt quan tâm:

• Mức giảm trừ gia cảnh mới sẽ được áp dụng từ thời điểm nào trong năm 2026?
• Biểu thuế lũy tiến từng phần 5 bậc mới có áp dụng ngay từ đầu năm 2026 hay chỉ từ thời điểm Luật Thuế TNCN (sửa đổi) có hiệu lực?
• Trường hợp tiền lương của tháng 12/2025 nhưng chi trả vào tháng 01/2026 thì áp dụng chính sách thuế nào?

Những câu hỏi này không chỉ mang tính kỹ thuật thuế, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động và nghĩa vụ tuân thủ của doanh nghiệp. Vì vậy, việc hiểu đúng và áp dụng đúng các quy định pháp luật là hết sức cần thiết.

3. Mức giảm trừ gia cảnh và biểu thuế lũy tiến mới áp dụng từ thời điểm nào trong năm 2026?

3.1. Thời điểm áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15

Theo Điều 1 và Điều 2 Nghị quyết số 110/2025/UBTVQH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, mức giảm trừ gia cảnh quy định tại khoản 1 Điều 19 Luật Thuế TNCN được điều chỉnh và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

Cụ thể, mức giảm trừ gia cảnh mới được xác định như sau:

• Đối với người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm);
• Đối với mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.

So với mức giảm trừ gia cảnh đang áp dụng trước đây, đây là sự điều chỉnh tăng đáng kể, phản ánh nỗ lực của Nhà nước trong việc giảm bớt gánh nặng thuế cho người nộp thuế, đặc biệt trong bối cảnh giá cả sinh hoạt, chi phí nhà ở, y tế, giáo dục liên tục tăng cao.

Về mặt pháp lý, việc Nghị quyết quy định rõ “áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026” cho thấy mốc thời gian áp dụng được xác định thống nhất từ ngày 01/01/2026, không phụ thuộc vào thời điểm chi trả cụ thể trong năm.

Căn cứ Điều 7 Luật Thuế TNCN 2007, kỳ tính thuế được xác định như sau:

• Đối với cá nhân cư trú: kỳ tính thuế theo năm;
• Đối với cá nhân không cư trú: kỳ tính thuế theo từng lần phát sinh thu nhập.

Tuy nhiên, với quy định cụ thể tại Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, có thể khẳng định rằng mức giảm trừ gia cảnh mới được áp dụng cho toàn bộ thu nhập thuộc kỳ tính thuế năm 2026, bảo đảm tính thống nhất và dễ áp dụng trong thực tiễn.

3.2. Thời điểm áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần mới theo Luật Thuế TNCN (sửa đổi)

Một nội dung cải cách quan trọng khác của chính sách thuế TNCN năm 2026 là việc điều chỉnh biểu thuế lũy tiến từng phần đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công từ 7 bậc xuống còn 5 bậc. Mục tiêu của việc điều chỉnh này là đơn giản hóa hệ thống thuế; giảm áp lực thuế đối với người có thu nhập trung bình và tăng tính minh bạch và dễ hiểu trong việc tính thuế.

Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 30 Luật Thuế TNCN (sửa đổi), mặc dù Luật có hiệu lực chung từ ngày 01/7/2026, nhưng riêng đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công, biểu thuế lũy tiến từng phần mới được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

Đối với cá nhân cư trú, kỳ tính thuế năm được xác định theo năm dương lịch, từ ngày 01/01/2026 đến hết ngày 31/12/2026. Do đó, có thể khẳng định:

• Biểu thuế lũy tiến từng phần 5 bậc mới sẽ được áp dụng cho toàn bộ thu nhập từ tiền lương, tiền công phát sinh trong năm 2026;
• Việc áp dụng không phụ thuộc vào mốc hiệu lực chung của Luật là ngày 01/7/2026.

Các quy định này cho thấy cơ quan lập pháp đã tính toán kỹ lưỡng nhằm tránh tình trạng một năm áp dụng hai biểu thuế khác nhau, gây khó khăn cho công tác khấu trừ, quyết toán và quản lý thuế.

4. Tiền lương tháng 12/2025 nhưng chi trả vào tháng 01/2026 áp dụng chính sách thuế nào?

4.1. Thời điểm xác định thu nhập chịu thuế theo pháp luật thuế TNCN

Trong thực tiễn, việc chi trả tiền lương, tiền thưởng không phải lúc nào cũng trùng khớp với thời điểm người lao động hoàn thành công việc. Do đó, pháp luật thuế TNCN đã có quy định rõ ràng về thời điểm xác định thu nhập chịu thuế.

Theo khoản 2 Điều 8 Thông tư 111/2013/TT-BTC xác định thu nhập chịu thuế từ kinh doanh, tiền lương, tiền công:

“2. Thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công

a) Thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công được xác định bằng tổng số tiền lương, tiền công, tiền thù lao, các khoản thu nhập khác có tính chất tiền lương, tiền công mà người nộp thuế nhận được trong kỳ tính thuế theo hướng dẫn tại khoản 2, Điều 2 Thông tư này.

Thời điểm xác định thu nhập chịu thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công là thời điểm tổ chức, cá nhân trả thu nhập cho người nộp thuế.”

Bên cạnh đó, căn cứ khoản 8 Điều 2 Nghị định 12/2015/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung Điều 11 Nghị định 65/2013/NĐ-CP cũng quy định về thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công như sau:

“8. Sửa đổi, bổ sung Điều 11 như sau

Điều 11. Thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công

1. Thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công được xác định theo quy định tại Khoản 2 Điều 3 Nghị định này.

2. Thời điểm xác định thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công là thời điểm người sử dụng lao động trả tiền lương, tiền công cho người nộp thuế hoặc thời điểm người nộp thuế nhận được thu nhập.”

Như vậy, pháp luật thuế TNCN không căn cứ vào thời điểm làm việc, mà căn cứ vào thời điểm chi trả hoặc nhận thu nhập để xác định nghĩa vụ thuế.

4.2. Áp dụng đối với tiền lương tháng 12/2025 chi trả vào tháng 01/2026

Từ các phân tích nêu trên, có thể xác định rõ: Nếu doanh nghiệp chi trả tiền lương tháng 12/2025 cho người lao động vào tháng 01/2026 thì thời điểm xác định thu nhập chịu thuế là tháng 01/2026. Khoản thu nhập này được ghi nhận thuộc kỳ tính thuế năm 2026.

Do cả mức giảm trừ gia cảnh mới theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 và biểu thuế lũy tiến từng phần mới theo Luật Thuế TNCN năm 2026 đều được áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026, nên tiền lương tháng 12/2025 nhưng chi trả vào tháng 01/2026 sẽ được áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới và biểu thuế TNCN mới.

Cách xác định này không chỉ phù hợp với quy định pháp luật hiện hành, mà còn bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và dễ áp dụng trong thực tiễn.

5. Tác động của chính sách thuế TNCN mới đối với người lao động và doanh nghiệp

5.1. Đối với người lao động

Việc tăng mức giảm trừ gia cảnh và rút gọn biểu thuế lũy tiến được kỳ vọng sẽ:

• Giảm số thuế TNCN phải nộp đối với người có thu nhập thấp và trung bình;
• Tăng thu nhập khả dụng, cải thiện đời sống người lao động;
• Góp phần kích thích tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, người lao động cũng cần chủ động tìm hiểu quy định mới để bảo đảm quyền lợi của mình, đặc biệt trong việc đăng ký người phụ thuộc và theo dõi việc khấu trừ thuế hàng tháng.

5.2. Đối với doanh nghiệp

Đối với doanh nghiệp, chính sách thuế TNCN mới đặt ra yêu cầu:

• Rà soát và cập nhật hệ thống tính lương, khấu trừ thuế;
• Đào tạo bộ phận nhân sự – kế toán về quy định mới;
• Chủ động truyền thông, giải thích cho người lao động để tránh phát sinh thắc mắc, khiếu nại.

Kết luận

Việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh và biểu thuế lũy tiến từng phần từ năm 2026 là bước cải cách quan trọng của chính sách thuế TNCN tại Việt Nam. Mặc dù các văn bản pháp luật có thời điểm hiệu lực khác nhau, nhưng xét trên nguyên tắc kỳ tính thuế, cả mức giảm trừ gia cảnh mới và biểu thuế lũy tiến mới đều được áp dụng thống nhất cho toàn bộ thu nhập phát sinh trong năm 2026.

Việc hiểu đúng và áp dụng đúng các quy định này không chỉ giúp người nộp thuế và doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, mà còn góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, hướng tới một hệ thống thuế công bằng, minh bạch và phù hợp hơn với thực tiễn đời sống kinh tế – xã hội.

Xem thêm: Tổng đài tư vấn luật doanh nghiệp toàn quốc - Luật Y&P Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi)