1. Dữ liệu cá nhân – “Tài sản” quý giá nhưng dễ tổn thương

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ năm 2025, mỗi hành vi của chúng ta từ việc quẹt thẻ thanh toán, đăng ký tài khoản mạng xã hội đến hồ sơ y tế đều để lại “dấu chân số”. Dữ liệu cá nhân không chỉ là thông tin định danh, mà còn là chìa khóa để các doanh nghiệp hiểu hành vi người dùng.

Tuy nhiên, khi dữ liệu bị lạm dụng hoặc rò rỉ, hậu quả không chỉ dừng lại ở các cuộc gọi rác (spam) mà còn là lừa đảo tài chính, mạo danh và xâm phạm quyền riêng tư nghiêm trọng.

2. Hành lang pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân

2.1. Khung pháp lý hiện hành và lộ trình chuyển tiếp

Tại Việt Nam, bảo vệ dữ liệu cá nhân không còn dừng lại ở mức khuyến nghị mà đã trở thành yêu cầu pháp lý bắt buộc với lộ trình thắt chặt rõ rệt:

• Giai đoạn hiện tại: Thực thi theo Nghị định 13/2023/NĐ-CP (có hiệu lực từ 01/07/2023). Đây là văn bản nền tảng xác lập các chuẩn mực đầu tiên về quyền của chủ thể dữ liệu và trách nhiệm của bên kiểm soát dữ liệu.

• Giai đoạn chuyển mình: Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 (dự kiến có hiệu lực từ 01/01/2026) sẽ nâng tầm các quy định lên cấp Luật, tạo khung pháp lý cao nhất và toàn diện nhất.

2.2. Phân loại dữ liệu: Trọng tâm của công tác quản trị

Doanh nghiệp cần hệ thống hóa dữ liệu đang lưu trữ thành hai nhóm chính để có phương án bảo mật tương ứng:

• Dữ liệu cá nhân cơ bản: Bao gồm họ tên, ngày tháng năm sinh, số điện thoại, địa chỉ, quốc tịch… Đây là nhóm dữ liệu định danh cơ bản trong mọi giao dịch dân sự và lao động.

Dữ liệu cá nhân cơ bản

• Dữ liệu cá nhân nhạy cảm: Bao gồm quan điểm chính trị, tôn giáo, tình trạng sức khỏe, dữ liệu di truyền, đặc điểm sinh trắc học, dữ liệu về tài chính… Đây là nhóm dữ liệu có nguy cơ cao, đòi hỏi các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt hơn và thường xuyên phải báo cáo đánh giá tác động với cơ quan chức năng.

2.3. Nguyên tắc tuân thủ và Hệ quả pháp lý

Việc xử lý dữ liệu phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc pháp định, trong đó “Sự đồng ý của chủ thể dữ liệu” là điều kiện tiên quyết (trừ một số trường hợp đặc biệt do pháp luật quy định). Bên cạnh đó, mọi hoạt động thu thập, phân tích, lưu trữ hoặc chuyển giao dữ liệu trái phép đều được coi là vi phạm pháp luật.

Trong trường hợp vi phạm quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với những chế tài nghiêm khắc tùy theo mức độ vi phạm như:

Chế tài xử phạt vi phạm hành chính:

Theo Điều 8 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025:

Hành vi mua bán Dữ liệu cá nhân (có khoản thu): xử phạt 10 lần khoản thủ

Hành vi mua bán Dữ liệu cá nhân (không có khoản thu): Tối đa 3 tỷ đồng.

Hành vi chuyển Dữ liệu cá nhân xuyên biên giới: 5% Doanh thu của năm trước liền kề (hoặc tối đa 3 tỷ đồng nếu không có doanh thu).

Chế tài hình sự: Áp dụng đối với cá nhân theo Bộ luật hình sự 2025 có thể rơi vào các tội như Tội xâm phạm bí mật hoặc an toàn thư tín, điện thoại, điện tín hoặc hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của người khác (Điều 159 BLHS 2015) và Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông (Điều 288 BLHS 2015).
Bồi thường thiệt hại: Theo Điều 584 và 592 Bộ luật Dân sự 2015 thì trường hợp có hành vi vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân gây tổn thất cho chủ thể dữ liệu sẽ phải bồi thường thiệt hại thực tế và tổn thất tinh thần (nếu có).
Rủi ro phi tài chính: Tổn hại uy tín thương hiệu và mất niềm tin từ khách hàng/đối tác.

3. Những thách thức phổ biến hiện nay

Để xây dựng chiến lược bảo vệ hiệu quả, chúng ta cần nhận diện rõ những “mặt trận” mà dữ liệu đang bị đe dọa:

• Vấn nạn mua bán dữ liệu trái phép: Sự hình thành của các “hệ sinh thái ngầm” (chợ đen dữ liệu) hoạt động tinh vi, nơi thông tin cá nhân bị coi là hàng hóa để trục lợi thông qua quảng cáo rác, lừa đảo tài chính hoặc thao túng tâm lý người dùng.

• Tội phạm mạng và các cuộc tấn công kỹ thuật cao: Doanh nghiệp trở thành mục tiêu của các chiến dịch mã hóa dữ liệu tống tiềnhoặc tấn công có chủ đích nhằm chiếm đoạt bí mật kinh doanh và dữ liệu khách hàng.

• Sự bất cẩn của con người: Phần lớn các vụ rò rỉ dữ liệu không đến từ lỗi kỹ thuật mà từ thói quen của người dùng như: sử dụng mật khẩu dễ đoán, thiếu cảnh giác khi truy cập Wi-Fi công cộng hoặc vô tình chia sẻ thông tin nhạy cảm trên mạng xã hội.

4. Trách nhiệm của doanh nghiệp

Với sự ra đời của Nghị định 13/2023/NĐ-CP và sắp tới là Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, doanh nghiệp không còn đứng ngoài cuộc mà phải đóng vai trò là “người gác đền” tận tụy có trách nhiệm:

• Xây dựng niềm tin chiến lược: Trong nền kinh tế số, niềm tin là loại tiền tệ mới. Doanh nghiệp bảo vệ dữ liệu tốt sẽ tạo dựng được uy tín bền vững, giúp giữ chân khách hàng và thu hút các đối tác quốc tế khắt khe.

• Quản trị rủi ro và tuân thủ: Việc thực thi nghiêm túc các quy định giúp doanh nghiệp tránh khỏi các án phạt hành chính khổng lồ và nguy cơ đình chỉ hoạt động kinh doanh khi có sự cố xảy ra.

• Đảm bảo sự vận hành liên tục: Một hệ thống bảo vệ dữ liệu chặt chẽ đồng nghĩa với việc củng cố hạ tầng an ninh mạng, giúp doanh nghiệp chủ động ứng phó với các cuộc tấn công, giảm thiểu thiệt hại về tài chính và thời gian phục hồi hệ thống.

• Xây dựng hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân gửi Bộ Công an khi tiến hành hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân của người lao động hoặc đối tác.

5. Dịch vụ lập hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân uy tín và chuyên nghiệp của Y&P Law Firm

Trong bối cảnh pháp luật đang thắt chặt các quy định về an ninh mạng và bảo mật thông tin, việc thiết lập Hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân không chỉ là một thủ tục hành chính mà còn là “tấm khiên” pháp lý bảo vệ doanh nghiệp trước các rủi ro vận hành.

5.1. Tại sao Doanh nghiệp cần lập hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân ngay hôm nay?

Theo quy định tại Nghị định 13/2023/NĐ-CP và định hướng của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, việc lập hồ sơ DPIA là nghĩa vụ bắt buộc đối với mọi tổ chức có hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân tại Việt Nam nhằm giúp Doanh nghiệp

Hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân

• Tuân thủ pháp luật: Tránh các chế tài xử phạt hành chính nghiêm khắc và nguy cơ bị tạm dừng hoạt động xử lý dữ liệu khi có đợt thanh kiểm tra của Bộ Công an (A05).

• Quản trị rủi ro: Nhận diện sớm các lỗ hổng trong quy trình xử lý dữ liệu (từ khâu thu thập đến lưu trữ và tiêu hủy), từ đó có phương án ứng phó kịp thời với các sự cố tấn công mạng.

• Nâng tầm uy tín: Minh bạch hóa hoạt động xử lý dữ liệu giúp doanh nghiệp xây dựng lòng tin tuyệt đối với khách hàng và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của đối tác quốc tế.

5.2. Giải pháp toàn diện từ Y&P Law Firm

Với đội ngũ luật sư và chuyên gia pháp lý am hiểu sâu sắc về luật kinh doanh và công nghệ, Y&P Law Firm cung cấp dịch vụ tư vấn và lập hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân chuyên nghiệp, được áp dụng theo đặc thù của từng doanh nghiệp.

Các hạng mục triển khai trọng tâm:

Rà soát hệ thống dữ liệu: Kiểm kê và phân loại dữ liệu cá nhân cơ bản và nhạy cảm mà doanh nghiệp đang xử lý.
Đánh giá tác động và rủi ro: Phân tích các kịch bản rủi ro đối với quyền và lợi ích của chủ thể dữ liệu trong suốt chu kỳ sống của dữ liệu.
Soạn thảo bộ hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân chuẩn pháp lý: Thiết lập đầy đủ các biểu mẫu, báo cáo đánh giá tác động theo đúng quy định của pháp luật.
Đại diện thực hiện thủ tục: Hỗ trợ doanh nghiệp nộp hồ sơ và giải trình với cơ quan chức năng (Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Bộ Công an).

5.3. Quy trình triển khai chuyên nghiệp

Y&P Law Firm cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp thông qua quy trình 5 bước chặt chẽ:

Khảo sát và Đánh giá thực trạng: Tìm hiểu dòng chảy dữ liệu và các biện pháp bảo mật hiện có của doanh nghiệp.
Phân tích khoảng cách: Đối chiếu thực trạng của doanh nghiệp với các yêu cầu pháp lý hiện hành để chỉ ra các điểm chưa tuân thủ.
Xây dựng phương án khắc phục: Tư vấn các biện pháp kỹ thuật và tổ chức để giảm thiểu rủi ro cho dữ liệu.
Hoàn thiện hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân: Soạn thảo hồ sơ chi tiết và các tài liệu kèm theo (Thông báo chấp thuận của chủ thể dữ liệu về việc xử lý dữ liệu cá nhân, Chính sách bảo vệ dữ liệu cá nhân, Điều khoản sử dụng…).
Bàn giao và Hướng dẫn thực hiện: Hỗ trợ doanh nghiệp cách thức cập nhật hồ sơ khi có thay đổi trong hoạt động xử lý dữ liệu.

5.4. Tại sao nên chọn Y&P Law Firm?

Việc lựa chọn Y&P Law Firm là đơn vị uy tín cung cấp dịch vụ lập hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân bởi những lý do sau:

Kinh nghiệm thực chiến: Chúng tôi có kinh nghiệm dày dạn trong việc tư vấn cho các doanh nghiệp đa quốc gia và tập đoàn lớn về tuân thủ pháp luật Việt Nam liên quan đến hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân.
Đội ngũ chuyên gia đa ngành: Sự kết hợp giữa tư duy pháp lý sắc bén và sự am hiểu về quản trị doanh nghiệp giúp các giải pháp của Y&P luôn có tính ứng dụng cao.
Bảo mật tuyệt đối: Chúng tôi cam kết bảo mật mọi thông tin dữ liệu của khách hàng trong suốt quá trình tư vấn và triển khai dịch vụ.

6. Kết luận

Bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là nền tảng của sự phát triển bền vững. Hãy để Y&P Law Firm giúp doanh nghiệp của bạn trở thành “người gác đền” dữ liệu chuyên nghiệp và uy tín nhất.

Xem thêm: Trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân trên không gian mạng