Quy định về ghi âm ghi hình tại phiên Tòa xét xử công khai

Hỏi: Thưa luật sư, tôi muốn hỏi gia đình tôi đang có vụ án Tranh chấp đất đai sắp tới được xét xử tại toà án cấp Tỉnh, vậy tôi muốn biết tôi có được phép ghi âm ghi hình tại phiên toà hay không?

Luật sư đáp: Hoạt động xét xử tại Tòa án luôn được đặt trong khuôn khổ nguyên tắc công khai, minh bạch và tuân thủ pháp luật. Tuy nhiên, nhiều người khi tham dự phiên tòa vẫn băn khoăn liệu họ có quyền ghi âm ghi hình tại phiên toà để phục vụ mục đích giám sát hoặc lưu giữ thông tin hay không? Trên thực tế, việc ghi âm ghi hình tại phiên toà là một vấn đề pháp lý khá nhạy cảm. Nếu thực hiện không đúng quy định, người tham dự phiên tòa có thể bị coi là vi phạm nội quy phòng xử án hoặc thậm chí bị xử phạt hành chính.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết quy định pháp luật mới nhất về ghi âm ghi hình tại phiên toà, giúp bạn hiểu đúng quyền của mình và tránh những sai lầm đáng tiếc khi tham gia tố tụng.

1. Quy định pháp luật về ghi âm ghi hình tại phiên toà theo luật mới

Quy định về ghi âm ghi hình tại phiên toà hiện nay được nêu rõ trong Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2025).

Cụ thể, Điều 141 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024 quy định:

Việc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh tại phiên tòa, phiên họp được thực hiện theo các nguyên tắc nhất định và phải được sự đồng ý của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa.

Theo quy định này, hoạt động ghi âm ghi hình tại phiên toà được pháp luật cho phép nhưng phải đáp ứng một số điều kiện chặt chẽ nhằm bảo đảm:

- Sự tôn nghiêm của phiên tòa

- Quyền riêng tư của người tham gia tố tụng

- Sự độc lập của hoạt động xét xử.

Điểm đáng chú ý là quy định mới đã thiết lập cơ chế kiểm soát hai chiều đối với việc ghi âm ghi hình tại phiên toà. Điều này có nghĩa là không chỉ Chủ tọa phiên tòa có quyền quyết định mà người bị ghi âm, ghi hình cũng có quyền đồng ý hoặc từ chối.

Cơ chế này giúp hạn chế tình trạng hình ảnh tại phiên tòa bị sử dụng sai mục đích, đặc biệt trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ.

2. Khi nào được phép ghi âm ghi hình tại phiên toà

Pháp luật không cấm hoàn toàn việc ghi âm ghi hình tại phiên toà, nhưng hoạt động này phải tuân thủ các điều kiện nhất định.

Theo quy định hiện hành, việc ghi âm ghi hình tại phiên toà được thực hiện theo các nguyên tắc sau:

2.1. Ghi âm lời nói tại phiên tòa

Việc ghi âm lời nói có thể được thực hiện trong suốt thời gian diễn ra phiên tòa, nhưng phải có sự đồng ý của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa.

Trong nhiều trường hợp, đương sự muốn ghi âm ghi hình tại phiên toà nhằm đảm bảo nội dung tranh tụng được ghi nhận chính xác. Tuy nhiên, quyền này không phải là quyền tuyệt đối mà vẫn phải tuân thủ sự điều hành của Hội đồng xét xử.

2.2. Ghi hình tại phiên tòa

Khác với việc ghi âm, việc ghi âm ghi hình tại phiên toà dưới hình thức quay video hoặc chụp ảnh bị hạn chế hơn rất nhiều.

Theo quy định của pháp luật:

Việc ghi hình chỉ được thực hiện trong hai thời điểm:

- Khi khai mạc phiên tòa

- Khi tuyên án hoặc công bố quyết định

Ngoài hai thời điểm trên, việc ghi âm ghi hình tại phiên toà bằng thiết bị quay phim thường không được phép.

2.3. Phải có sự đồng ý của các chủ thể liên quan

Một điểm rất quan trọng trong quy định về ghi âm ghi hình tại phiên toà là yêu cầu phải có sự đồng ý của:

- Thẩm phán chủ tọa phiên tòa

- Người bị ghi âm hoặc ghi hình.

Điều này có nghĩa là ngay cả khi Chủ tọa đồng ý nhưng người tham gia tố tụng từ chối thì việc ghi âm ghi hình tại phiên toà cũng không được thực hiện.

3. Vì sao Chủ tọa phiên tòa có quyền cấm ghi âm ghi hình

Trong thực tế xét xử, nhiều người cho rằng vì phiên tòa được xét xử công khai nên họ có quyền tự do ghi âm ghi hình tại phiên toà. Tuy nhiên, quan điểm này chưa hoàn toàn chính xác.

Theo Điều 234 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, mọi người tham dự phiên tòa phải:

- Giữ trật tự

- Tôn trọng Hội đồng xét xử

- Tuân theo sự điều khiển của Chủ tọa phiên tòa.

Điều này có nghĩa là Chủ tọa phiên tòa có quyền quyết định các vấn đề nhằm đảm bảo trật tự và sự tôn nghiêm của phiên tòa, bao gồm cả việc cho phép hoặc không cho phép ghi âm ghi hình tại phiên toà.

Trên thực tế, việc quay phim hoặc chụp ảnh trong phòng xử án có thể gây ra nhiều ảnh hưởng như:

- Làm gián đoạn quá trình xét xử

- Gây áp lực tâm lý cho nhân chứng

- Tạo ra những thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội.

Vì vậy, việc hạn chế ghi âm ghi hình tại phiên toà là cần thiết để bảo đảm tính khách quan và độc lập của hoạt động xét xử.

4. Người tham dự phiên tòa có quyền giám sát nhưng không được tự ý ghi hình

Nguyên tắc xét xử công khai cho phép người dân tham dự phiên tòa để giám sát hoạt động tư pháp.

Tuy nhiên, quyền giám sát này không đồng nghĩa với quyền tự do ghi âm ghi hình tại phiên toà.

Người tham dự phiên tòa có thể thực hiện quyền giám sát thông qua:

-Trực tiếp tham dự phiên tòa

- Quan sát hoạt động xét xử

- Ghi chép nội dung phiên tòa.

Trong khi đó, việc ghi âm ghi hình tại phiên toà phải tuân thủ quy định pháp luật và nội quy phòng xử án. Nếu tự ý sử dụng điện thoại để quay phim hoặc chụp ảnh, người tham dự phiên tòa có thể bị coi là vi phạm nội quy.

5. Hậu quả pháp lý khi tự ý ghi âm ghi hình tại phiên toà

Việc không tuân thủ quy định về ghi âm ghi hình tại phiên toà có thể dẫn đến nhiều hậu quả pháp lý.

Trước hết, Chủ tọa phiên tòa có thể yêu cầu người vi phạm:

- Dừng hành vi ghi hình

- Rời khỏi phòng xử án.

Ngoài ra, người vi phạm quy định về ghi âm ghi hình tại phiên toà còn có thể bị xử phạt hành chính theo quy định pháp luật.

Một hệ quả khác là các dữ liệu ghi âm hoặc video quay được có thể bị buộc phải xóa bỏ hoặc tiêu hủy.

Điều này đồng nghĩa với việc mọi nỗ lực ghi âm ghi hình tại phiên toà trái phép đều trở nên vô nghĩa.

6. Đương sự tự ý bỏ về vì không được ghi hình có hậu quả gì

Trong thực tế đã có trường hợp đương sự phản ứng gay gắt khi không được phép ghi âm ghi hình tại phiên toà, thậm chí tự ý bỏ về giữa phiên xử.

Đây là một sai lầm pháp lý nghiêm trọng.

Theo Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, nếu đương sự vắng mặt tại phiên tòa mà không có lý do chính đáng thì:

- Nguyên đơn có thể bị coi là từ bỏ việc khởi kiện

- Bị đơn có thể bị xét xử vắng mặt.

Việc bỏ về vì không được ghi âm ghi hình tại phiên toà không được coi là lý do chính đáng. Hậu quả là Tòa án vẫn tiếp tục xét xử và đương sự có thể mất cơ hội bảo vệ quyền lợi của mình.

7. Mức xử phạt đối với hành vi vi phạm quy định ghi âm ghi hình tại phiên toà

Theo Pháp lệnh 02/2022/UBTVQH15 về xử phạt hành chính đối với hành vi cản trở hoạt động tố tụng, người vi phạm quy định về ghi âm ghi hình tại phiên toà có thể bị xử phạt khá nặng.

Cụ thể:

- Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi ghi âm hoặc ghi hình Hội đồng xét xử mà không được sự đồng ý của Chủ tọa phiên tòa hoặc của người tham gia tố tụng.

- Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả như:

• Xóa bỏ dữ liệu ghi âm

• Tiêu hủy hình ảnh hoặc video.

Như vậy, việc cố tình ghi âm ghi hình tại phiên toà trái quy định không chỉ khiến người vi phạm bị phạt tiền mà còn không giữ lại được bất kỳ dữ liệu nào.

8. Khuyến nghị của luật sư khi tham gia phiên tòa

Khi tham dự phiên tòa, điều quan trọng nhất đối với đương sự không phải là việc ghi âm ghi hình tại phiên toà, mà là chuẩn bị đầy đủ:

- Chứng cứ

- Lập luận pháp lý

- Chiến lược tranh tụng.

Trong mọi trường hợp, đương sự nên:

- Tuân thủ nội quy phòng xử án

- Tôn trọng sự điều hành của Chủ tọa phiên tòa

- Giữ thái độ hợp tác với Hội đồng xét xử.

Nếu không đồng ý với quyết định của Tòa án liên quan đến ghi âm ghi hình tại phiên toà, đương sự có thể:

- Yêu cầu ghi ý kiến vào biên bản phiên tòa

- Thực hiện quyền khiếu nại theo thủ tục tố tụng.

9. Dịch vụ luật sư tranh tụng tại Y&P Law Firm

Tham gia tố tụng tại Tòa án là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về pháp luật cũng như kinh nghiệm tranh tụng thực tế. Nhiều đương sự vì thiếu kiến thức pháp lý nên dễ mắc phải những sai lầm đáng tiếc, chẳng hạn như hiểu sai quy định về ghi âm ghi hình tại phiên toà hoặc không biết cách bảo vệ quyền lợi của mình trước Hội đồng xét xử.

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực tranh tụng và giải quyết tranh chấp, Y&P Law Firm cung cấp các dịch vụ pháp lý chuyên sâu như:

- Tư vấn và đánh giá hồ sơ tranh chấp dân sự, đất đai, kinh doanh thương mại

- Soạn thảo đơn khởi kiện, đơn khiếu nại và các văn bản tố tụng

- Đại diện tham gia tranh tụng tại Tòa án các cấp

- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng trong suốt quá trình xét xử.

Y&P Law Firm cam kết:

- Tư vấn đúng pháp luật, khách quan và tận tâm

- Bảo mật tuyệt đối thông tin khách hàng

- Đưa ra giải pháp pháp lý hiệu quả và tiết kiệm chi phí.

Nếu bạn đang gặp khó khăn trong quá trình giải quyết tranh chấp hoặc cần luật sư hỗ trợ khi tham gia phiên tòa, Y&P Law Firm luôn sẵn sàng đồng hành để giúp bạn bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Xem thêm: Chậm trả tiền thuê nhà, chủ nhà có quyền chấm dứt hợp đồng?