Vì sao Việt Nam bỏ án tử hình 8 tội danh từ 01-7-2025?

Từ ngày 01/7/2025, Việt Nam chính thức bỏ án tử hình 8 tội danh theo Luật sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự. Quy định mới này tác động trực tiếp đến nhiều vụ án nghiêm trọng và đang được người dân đặc biệt quan tâm. Luật sư phân tích rõ các tội danh được áp dụng, căn cứ pháp lý và những điểm cần hiểu đúng để tránh nhầm lẫn.

Việt Nam bỏ án tử hình 8 tội danh từ khi nào?

Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015, từ ngày 01/7/2025, Việt Nam chính thức bỏ án tử hình đối với 8 tội danh theo quy định mới của pháp luật hình sự.

Đây là quy định đã được Quốc hội khóa XV thông qua, không phải chủ trương dự kiến hay thông tin chưa kiểm chứng.

8 tội danh được bỏ án tử hình là những tội nào?

Theo quy định hiện hành, bỏ án tử hình 8 tội danh bao gồm:

1. Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 109)
2. Tội gián điệp (Điều 110)
3. Tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Điều 114)
4. Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh (Điều 194)
5. Tội vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250)
6. Tội tham ô tài sản (Điều 353)
7. Tội nhận hối lộ (Điều 354)
8. Tội phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược (Điều 421)

Đối với các tội danh này, hình phạt cao nhất hiện nay là tù chung thân, thay cho tử hình như quy định trước đây.

Căn cứ pháp lý của việc bỏ án tử hình 8 tội danh là gì?

Căn cứ pháp lý trực tiếp là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015, được Quốc hội thông qua vào tháng 6/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.

Ngoài ra, việc bỏ án tử hình 8 tội danh còn dựa trên:

• Hiến pháp năm 2013, bảo đảm quyền con người, trong đó có quyền sống;
• Thể chế hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng về thu hẹp hình phạt tử hình tại Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020;
• Nguyên tắc nhân đạo trong chính sách hình sự: theo định hướng tiến tới xóa bỏ hình phạt tử hình từ các Bộ luật Hình sự (“BLHS”) năm 1985 có 44 tội có hình phạt tử hình, đến BLHS năm 1999 còn 29 tội có hình phạt tử hình, BLHS sửa đổi năm 2009 còn 22 tội có hình phạt tử hình, đến BLHS năm 2015 còn 18 tội có hình phạt tử hình. Luật lần này được thông qua, chỉ còn 10 tội danh có hình phạt tử hình;
• Đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế trong lĩnh vực tư pháp hình sự;
• Thực tiễn xét xử cho thấy tù chung thân vẫn bảo đảm tính răn đe.

Người đã bị tuyên án tử hình trước 01/7/2025 có được chuyển án không?

Có.

Đối với người đã bị tuyên án tử hình trước ngày 01/7/2025 về 8 tội danh nêu trên nhưng chưa thi hành án, thì không tiếp tục thi hành án tử hình.

Theo quy định chuyển tiếp:

• Chánh án Tòa án nhân dân tối cao xem xét, ra quyết định chuyển hình phạt
• Hình phạt được chuyển sang tù chung thân
• Không xét xử lại vụ án

Bỏ án tử hình có phải là giảm nhẹ trách nhiệm hình sự không?

Luật sư khẳng định: Không.

Mặc dù bỏ án tử hình, nhưng đây vẫn là nhóm tội đặc biệt nghiêm trọng, với các hình phạt rất nghiêm khắc như:

• Tù chung thân
• Tù có thời hạn ở mức cao
• Tịch thu tài sản
• Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề

Việc bỏ án tử hình là thay đổi cách tiếp cận hình phạt, không phải nới lỏng xử lý.

Vì sao tội tham ô tài sản và nhận hối lộ được bỏ án tử hình?

Theo phân tích của luật sư:

• Đây là tội phạm về chức vụ, không trực tiếp xâm phạm tính mạng con người
• Mục tiêu xử lý quan trọng là thu hồi tài sản bị chiếm đoạt
• Tù chung thân kèm tịch thu tài sản được đánh giá hiệu quả hơn trong phòng, chống tham nhũng

Việt Nam đã bỏ hoàn toàn án tử hình chưa?

Chưa.

Hiện nay, pháp luật Việt Nam vẫn duy trì án tử hình đối với một số tội đặc biệt nghiêm trọng khác như:

• Giết người
• Khủng bố
• Sản xuất, mua bán trái phép chất ma túy
• Một số tội xâm phạm an ninh quốc gia khác

Việc bỏ án tử hình chỉ được thực hiện có chọn lọc và theo lộ trình rõ ràng.

Người dân cần hiểu đúng gì về thông tin “bỏ án tử hình 8 tội danh”?

Người dân cần lưu ý:

• Đây là quy định pháp luật chính thức, không phải tin đồn
• Chỉ áp dụng đối với đúng 8 tội danh được luật quy định
• Việc áp dụng phụ thuộc vào thời điểm phạm tội, xét xử và thi hành án
• Mỗi trường hợp cụ thể cần được xem xét trên hồ sơ và điều luật áp dụng

Trong các vụ án có khung hình phạt cao nhất là tù chung thân hoặc trước đây là tử hình, việc tham vấn luật sư là cần thiết để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp.

Kết luận

Việc bỏ án tử hình 8 tội danh từ ngày 01/7/2025 là bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách hình sự của Việt Nam, thể hiện xu hướng nhân đạo hóa pháp luật nhưng vẫn đảm bảo tính nghiêm minh. Người dân cần tiếp cận thông tin từ văn bản pháp luật chính thức và hiểu đúng bản chất của quy định này để áp dụng chính xác trong thực tiễn.

Xem thêm: Khung hình phạt nào cho đối tượng vận chuyển 16 bánh ma túy?