GIÀNH QUYỀN NUÔI CON SAU LY HÔN: 5 HIỂU LẦM PHỔ BIẾN

“Tôi có thu nhập cao hơn thì chắc chắn sẽ được nuôi con.”

Đây là suy nghĩ của khá nhiều người khi phát sinh tranh chấp quyền nuôi con sau ly hôn. Tuy nhiên, thực tế có không ít trường hợp người có điều kiện kinh tế tốt hơn vẫn không được Tòa án giao trực tiếp nuôi con, trong khi bên còn lại lại được chấp nhận.

Nguyên nhân là bởi việc giải quyết quyền nuôi con không chỉ dựa vào một tiêu chí duy nhất mà phải xem xét nhiều yếu tố khác nhau nhằm bảo đảm quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ. Trước khi tìm hiểu những hiểu lầm phổ biến, cần hiểu Tòa án sẽ căn cứ vào những yếu tố nào để quyết định người trực tiếp nuôi con.

1. Tòa án căn cứ vào đâu để quyết định quyền nuôi con?

Nhiều người cho rằng chỉ cần chứng minh mình có điều kiện kinh tế tốt hơn hoặc bên còn lại có lỗi trong quan hệ hôn nhân là đủ để được giao trực tiếp nuôi con. Tuy nhiên, đây chỉ là một phần trong quá trình đánh giá của Tòa án.

Theo khoản 2 và khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014:

“…Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con… trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con…”; “…Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con…”

Từ quy định trên có thể thấy, pháp luật không quy định một tiêu chí duy nhất để quyết định quyền nuôi con. Khi giải quyết tranh chấp, Tòa án thường xem xét tổng thể nhiều yếu tố như điều kiện kinh tế, thời gian trực tiếp chăm sóc con, môi trường sống, việc học tập, sự gắn bó giữa con với mỗi bên và khả năng bảo đảm sự phát triển ổn định của trẻ.

Nói cách khác, mục tiêu của Tòa án không phải là tìm ra người có điều kiện tốt hơn ở một khía cạnh, mà là lựa chọn phương án mang lại lợi ích tốt nhất cho con trong từng trường hợp cụ thể.

2. 05 hiểu lầm phổ biến khi giành quyền nuôi con sau ly hôn

2.1. Thu nhập cao thì chắc chắn được giao quyền nuôi con

Đây có lẽ là hiểu lầm phổ biến nhất khi phát sinh tranh chấp quyền nuôi con sau ly hôn. Nhiều người cho rằng chỉ cần chứng minh mình có mức lương cao, sở hữu nhiều tài sản hoặc có điều kiện kinh tế tốt hơn thì khả năng được giao trực tiếp nuôi con sẽ cao hơn.

Thực tế không hoàn toàn như vậy.

Theo khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014:

“…Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con…”

Có thể thấy, pháp luật không yêu cầu Tòa án lựa chọn người có điều kiện kinh tế tốt hơn, mà yêu cầu đánh giá quyền lợi về mọi mặt của con. Điều kiện tài chính chỉ là một trong nhiều tiêu chí được xem xét cùng với thời gian chăm sóc, môi trường sống, khả năng giáo dục, sự gắn bó giữa con với cha hoặc mẹ và nhiều yếu tố khác.

Ví dụ, một người có thu nhập khoảng 50 triệu đồng/tháng nhưng thường xuyên đi công tác, ít có thời gian ở cùng con chưa chắc đã có lợi thế hơn người còn lại có thu nhập thấp hơn nhưng trực tiếp đưa đón con đi học, chăm sóc khi con ốm và đồng hành với con trong cuộc sống hằng ngày.

Vì vậy, nếu muốn bảo vệ yêu cầu của mình, cha hoặc mẹ không nên chỉ tập trung vào bảng lương hay sao kê tài khoản. Những tài liệu thể hiện quá trình trực tiếp chăm sóc, giáo dục và gắn bó với con cũng có giá trị rất lớn khi Tòa án xem xét vụ việc.

2.2. Con dưới 36 tháng tuổi thì người mẹ luôn được trực tiếp nuôi con

Không ít người cha cho rằng nếu con chưa đủ 36 tháng tuổi thì việc yêu cầu được trực tiếp nuôi con là không có cơ hội. Ngược lại, cũng có người mẹ cho rằng đây là quyền đương nhiên của mình nên không cần chứng minh điều kiện nuôi dưỡng.

Đây là cách hiểu chưa đầy đủ.

Theo khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014:

“…Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con…”

Quy định trên thể hiện pháp luật ưu tiên giao con dưới 36 tháng tuổi cho mẹ, nhưng không áp dụng một cách tuyệt đối trong mọi trường hợp. Nếu người mẹ không đáp ứng điều kiện trực tiếp chăm sóc hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con thì Tòa án vẫn có thể giao con cho người cha.

Do đó, dù là cha hay mẹ, mỗi bên đều cần chuẩn bị tài liệu chứng minh điều kiện nuôi dưỡng của mình. Việc cho rằng kết quả đã được pháp luật mặc nhiên xác định có thể khiến đương sự chủ quan và bỏ lỡ cơ hội bảo vệ quyền lợi của mình.

2.3. Tự ý đưa con về quê hoặc chuyển nơi ở sẽ tạo lợi thế khi giành quyền nuôi con

Khi mâu thuẫn vợ chồng trở nên căng thẳng, không ít người lựa chọn đưa con về sống với ông bà nội hoặc ông bà ngoại trước khi nộp đơn ly hôn. Suy nghĩ phổ biến là nếu con đã ở với mình một thời gian thì Tòa án sẽ ưu tiên giao quyền trực tiếp nuôi con.

Đây là một cách hiểu chưa chính xác.

Theo khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014:

“…Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con…”

Việc con đang sinh sống cùng cha hoặc mẹ chỉ là một trong nhiều yếu tố được xem xét. Nếu việc tự ý đưa con đi làm ảnh hưởng đến việc học tập, sinh hoạt của trẻ hoặc nhằm cản trở quyền chăm sóc, thăm nom của bên còn lại thì chưa chắc đã tạo ra lợi thế, thậm chí còn có thể bị đánh giá bất lợi.

Thay vì cố tạo ra một “hiện trạng” có lợi cho mình, cha hoặc mẹ nên tập trung chứng minh rằng môi trường sống mình đang tạo ra thực sự phù hợp với sự phát triển của con.

2.4. Ông bà trực tiếp chăm cháu thì cha hoặc mẹ sẽ có lợi thế hơn

Trong thực tế, có nhiều gia đình mà ông bà là người đưa đón cháu đi học, chăm sóc khi ốm đau hoặc sinh hoạt hằng ngày. Vì vậy, nhiều người cho rằng chỉ cần chứng minh ông bà có điều kiện chăm sóc tốt thì mình sẽ dễ được giao quyền nuôi con. Thực chất, đây chỉ là một phần của vấn đề.

Tòa án có thể xem xét việc ông bà hỗ trợ chăm sóc cháu như một yếu tố phản ánh điều kiện nuôi dưỡng của cha hoặc mẹ. Tuy nhiên, trách nhiệm trực tiếp nuôi dưỡng và giáo dục con vẫn thuộc về cha hoặc mẹ. Nếu người yêu cầu quyền nuôi con thường xuyên vắng mặt, không có kế hoạch chăm sóc cụ thể và gần như giao toàn bộ việc nuôi con cho ông bà thì đây chưa chắc là một lợi thế.

Do đó, việc có ông bà hỗ trợ là điểm tích cực, nhưng không thể thay thế trách nhiệm trực tiếp của cha hoặc mẹ đối với con.

2.5. Sau khi có bản án ly hôn thì không còn cơ hội thay đổi quyền nuôi con

Đây là tâm lý của khá nhiều người sau khi kết thúc vụ án ly hôn. Họ cho rằng một khi Tòa án đã giao con cho bên còn lại thì kết quả đó sẽ giữ nguyên cho đến khi con đủ 18 tuổi.

Theo Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014:

“…Tòa án có thể quyết định việc thay đổi người trực tiếp nuôi con… khi có căn cứ theo quy định của pháp luật…”

Điều này có nghĩa là nếu sau khi ly hôn xuất hiện những thay đổi quan trọng, chẳng hạn người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện chăm sóc, cản trở quyền thăm nom hoặc môi trường sống của trẻ không còn được bảo đảm, thì cha hoặc mẹ vẫn có quyền yêu cầu Tòa án xem xét thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Tuy nhiên, không phải cứ có yêu cầu là Tòa án sẽ chấp nhận. Người yêu cầu phải cung cấp được chứng cứ chứng minh việc thay đổi là cần thiết và mang lại lợi ích tốt hơn cho trẻ tại thời điểm giải quyết vụ việc.

3. Muốn giành quyền nuôi con sau ly hôn cần chuẩn bị những gì?

Qua những hiểu lầm nêu trên có thể thấy, việc giành quyền nuôi con sau ly hôn không phụ thuộc vào một yếu tố riêng lẻ mà là quá trình chứng minh toàn diện về điều kiện nuôi dưỡng. Vì vậy, thay vì chỉ tập trung vào một vài tài liệu như bảng lương hoặc giấy tờ về tài sản, cha hoặc mẹ nên chuẩn bị đầy đủ chứng cứ phản ánh thực tế quá trình chăm sóc con.

Trước hết, cần chuẩn bị các tài liệu chứng minh điều kiện kinh tế và nơi ở ổn định, chẳng hạn như hợp đồng lao động, bảng lương, giấy tờ về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở hoặc hợp đồng thuê nhà nếu đang thuê chỗ ở. Đây là những tài liệu giúp Tòa án đánh giá khả năng bảo đảm điều kiện sinh hoạt và học tập của con.

Bên cạnh đó, những chứng cứ thể hiện quá trình trực tiếp chăm sóc con thường có giá trị không kém. Ví dụ, giấy xác nhận của nhà trường, sổ khám bệnh, lịch sử đưa đón con, hình ảnh tham gia các hoạt động học tập hoặc các tài liệu khác chứng minh mình là người thường xuyên chăm sóc, giáo dục con trước khi ly hôn.

Ngoài việc chuẩn bị chứng cứ, cha hoặc mẹ cũng cần xác định rõ phương án chăm sóc con sau ly hôn. Nếu công việc thường xuyên phải đi công tác, làm ca đêm hoặc làm việc ở địa phương khác thì nên làm rõ kế hoạch chăm sóc con trong từng trường hợp cụ thể. Một phương án rõ ràng, khả thi sẽ có sức thuyết phục hơn nhiều so với những cam kết chung chung.

Cuối cùng, trong những vụ việc có nhiều tình tiết phức tạp hoặc tranh chấp gay gắt, việc tham khảo ý kiến của luật sư ngay từ giai đoạn đầu sẽ giúp đánh giá đúng ưu điểm, hạn chế của từng bên, đồng thời xây dựng phương án thu thập chứng cứ phù hợp trước khi vụ án được Tòa án thụ lý.

Trong những vụ việc có nhiều tình tiết phức tạp hoặc tranh chấp gay gắt, việc đánh giá đúng ưu điểm, hạn chế của từng bên ngay từ đầu có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình bảo vệ quyền lợi của mình.

Công ty Luật TNHH Youth & Partners hiện cung cấp dịch vụ tư vấn và tham gia bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho khách hàng trong các vụ việc về hôn nhân và gia đình, bao gồm tư vấn phương án giải quyết tranh chấp quyền nuôi con, hỗ trợ thu thập và đánh giá chứng cứ, soạn thảo hồ sơ, cũng như đại diện hoặc tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật. Tùy từng vụ việc cụ thể, luật sư sẽ cùng khách hàng xây dựng phương án phù hợp nhằm bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của cha, mẹ cũng như của con.

4. Góc giải đáp thắc mắc (FAQ) về giành quyền nuôi con sau ly hôn

Trong quá trình tư vấn các vụ việc về hôn nhân và gia đình, Công ty Luật TNHH Youth & Partners thường nhận được nhiều câu hỏi liên quan đến điều kiện trực tiếp nuôi con sau ly hôn. Dưới đây là giải đáp đối với một số vấn đề mà nhiều khách hàng còn băn khoăn.

Câu hỏi 1. Tự ý đưa con về quê hoặc chuyển sang nơi khác sinh sống trước khi ly hôn có tạo lợi thế khi giành quyền nuôi con sau ly hôn không?

Trả lời: Không hẳn. Việc con đang sinh sống ổn định với một bên có thể là yếu tố được Tòa án xem xét, nhưng không phải căn cứ quyết định. Nếu việc tự ý đưa con đi làm ảnh hưởng đến việc học tập, sinh hoạt của trẻ hoặc nhằm cản trở quyền chăm sóc, thăm nom của bên còn lại thì đây còn có thể trở thành tình tiết bất lợi khi giải quyết vụ án.

Câu hỏi 2. Nếu bên còn lại cố tình che giấu thu nhập hoặc tài sản thì có ảnh hưởng đến việc giải quyết quyền nuôi con không?

Trả lời: Thu nhập và tài sản là những yếu tố được Tòa án xem xét nhưng không phải yếu tố duy nhất. Nếu cho rằng bên còn lại cố tình che giấu thông tin, đương sự có thể đề nghị Tòa án thu thập chứng cứ theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Tuy nhiên, việc chứng minh điều kiện chăm sóc, giáo dục và môi trường sống của con vẫn là vấn đề cần được ưu tiên.

Câu hỏi 3. Tin nhắn, hình ảnh hoặc ghi âm có thể sử dụng để chứng minh điều kiện nuôi con không?

Trả lời: Có thể, nếu các tài liệu này được thu thập hợp pháp và phản ánh những tình tiết liên quan đến việc chăm sóc, giáo dục con hoặc điều kiện nuôi dưỡng của mỗi bên. Tuy nhiên, Tòa án sẽ đánh giá giá trị chứng minh của từng tài liệu trong mối liên hệ với toàn bộ chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, chứ không căn cứ vào một tài liệu riêng lẻ.

Câu hỏi 4. Ông bà là người trực tiếp chăm cháu trong nhiều năm thì cha hoặc mẹ có lợi thế hơn khi yêu cầu quyền nuôi con không?

Trả lời: Việc ông bà hỗ trợ chăm sóc cháu có thể được xem là một yếu tố tích cực khi đánh giá điều kiện nuôi dưỡng. Tuy nhiên, trách nhiệm trực tiếp nuôi dưỡng và giáo dục con vẫn thuộc về cha hoặc mẹ. Vì vậy, Tòa án sẽ xem xét vai trò của ông bà cùng với khả năng thực tế của người yêu cầu quyền nuôi con, thay vì chỉ căn cứ vào việc ông bà là người chăm sóc chính.

Câu hỏi 5. Sau khi ly hôn, người trực tiếp nuôi con chuyển nơi cư trú sang tỉnh khác thì bên còn lại có quyền phản đối không?

Trả lời: Pháp luật không cấm người trực tiếp nuôi con thay đổi nơi cư trú. Tuy nhiên, nếu việc chuyển nơi ở làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc học tập, sinh hoạt của trẻ hoặc cản trở quyền thăm nom của cha hoặc mẹ còn lại thì đây có thể là căn cứ để Tòa án xem xét khi phát sinh yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Kết luận

Giành quyền nuôi con sau ly hôn không phải là việc chứng minh ai có thu nhập cao hơn hay ai có nhiều lợi thế hơn trong quan hệ hôn nhân. Điều quan trọng nhất là chứng minh việc giao con cho mình sẽ bảo đảm tốt nhất quyền và lợi ích của trẻ ở thời điểm Tòa án giải quyết vụ việc.

Mỗi vụ án đều có những tình tiết riêng và không có một công thức chung áp dụng cho mọi trường hợp. Vì vậy, việc hiểu đúng quy định của pháp luật, chuẩn bị đầy đủ chứng cứ và xây dựng phương án phù hợp ngay từ đầu sẽ giúp cha hoặc mẹ chủ động hơn trong quá trình giải quyết tranh chấp, đồng thời góp phần bảo đảm môi trường phát triển ổn định cho con sau khi ly hôn.

Thông tin liên hệ:

📍 Trụ sở làm việc: Số 26 đường Đoàn Trần Nghiệp, phường Kinh Bắc, TP. Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh.

Chỉ đường trực tuyến: https://maps.app.goo.gl/jrjFcKcvhNf6Eg2L6

📞 Hotline 24/7: 088 995 6888

📧 Email: contact@yplawfirm.vn

Xem thêm: Thay đổi quyền nuôi con sau ly hôn