Thời hạn thụ lý vụ án dân sự theo quy định mới nhất

Trong quá trình giải quyết tranh chấp, việc xác định chính xác thời hạn thụ lý vụ án dân sự là bước đi tiên quyết để đương sự bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Bài viết dưới đây của đội ngũ Luật sư tại Youth & Partners Lawfirm sẽ phân tích các quy định liên quan dựa trên Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS) 2015.

1. Nộp đơn kiện 10 ngày chưa thấy hồi âm, liệu Tòa án có đang “bỏ quên” hồ sơ?

Khách hàng hỏi: Thưa Luật sư, cách đây 10 ngày tôi có đến Tòa án nộp đơn kiện đòi nợ và đã nhận được giấy xác nhận nhận đơn. Tuy nhiên, từ đó đến nay tôi vẫn chưa nhận được thông báo gì thêm về việc vụ án đã được thụ lý hay chưa. Tôi đang rất lo lắng không biết thủ tục tại Tòa án mất bao lâu và liệu họ có làm thất lạc hồ sơ của tôi không?”

Luật sư trả lời: Chào bạn, tâm lý nóng lòng của bạn là hoàn toàn dễ hiểu. Tuy nhiên, theo Bộ luật Tố tụng Dân sự (BLTTDS) 2015, quy trình từ lúc nộp đơn đến khi vụ án chính thức được thụ lý không diễn ra ngay lập tức mà phải trải qua các bước thẩm định chặt chẽ.

Căn cứ theo Điều 191 BLTTDS 2015 quy định về thủ tục nhận và xử lý đơn khởi kiện:

1. Tòa án qua bộ phận tiếp nhận đơn phải nhận đơn khởi kiện do người khởi kiện nộp trực tiếp tại Tòa án hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính và phải ghi vào sổ nhận đơn; trường hợp Tòa án nhận đơn khởi kiện được gửi bằng phương thức gửi trực tuyến thì Tòa án in ra bản giấy và phải ghi vào sổ nhận đơn. Khi nhận đơn khởi kiện nộp trực tiếp, Tòa án có trách nhiệm cấp ngay giấy xác nhận đã nhận đơn cho người khởi kiện. Đối với trường hợp nhận đơn qua dịch vụ bưu chính thì trong thời hạn 02 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đơn, Tòa án phải gửi thông báo nhận đơn cho người khởi kiện. Trường hợp nhận đơn khởi kiện bằng phương thức gửi trực tuyến thì Tòa án phải thông báo ngay việc nhận đơn cho người khởi kiện qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nếu có).

2. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được đơn khởi kiện, Chánh án Tòa án phân công một Thẩm phán xem xét đơn khởi kiện.

3. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày được phân công, Thẩm phán phải xem xét đơn khởi kiện và có một trong các quyết định sau đây:

a) Yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện;

b) Tiến hành thủ tục thụ lý vụ án theo thủ tục thông thường hoặc theo thủ tục rút gọn nếu vụ án có đủ điều kiện để giải quyết theo thủ tục rút gọn quy định tại khoản 1 Điều 317 của Bộ luật này;

c) Chuyển đơn khởi kiện cho Tòa án có thẩm quyền và thông báo cho người khởi kiện nếu vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án khác;

d) Trả lại đơn khởi kiện cho người khởi kiện nếu vụ việc đó không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

4. Kết quả xử lý đơn của Thẩm phán quy định tại khoản 3 Điều này phải được ghi chú vào sổ nhận đơn và thông báo cho người khởi kiện qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nếu có).

Dưới đây là lộ trình thời gian “chuẩn luật” mà bạn cần nắm rõ để theo dõi hồ sơ của mình:

1.1. Giai đoạn 1: Tiếp nhận và phân công Thẩm phán (03 ngày làm việc)

Sau khi bạn nộp đơn trực tiếp và nhận giấy xác nhận, trong vòng 03 ngày làm việc, Chánh án Tòa án sẽ phân công một Thẩm phán để xem xét đơn khởi kiện của bạn.

1.2. Giai đoạn 2: Thẩm phán xem xét hồ sơ (05 ngày làm việc)

Kể từ ngày được phân công, Thẩm phán có tối đa 05 ngày làm việc để nghiên cứu đơn của bạn và đưa ra một trong các quyết định sau:

• Yêu cầu bạn sửa đổi, bổ sung (nếu đơn thiếu thông tin).
• Chuyển đơn (nếu sai thẩm quyền Tòa án).
• Trả lại đơn (nếu không đủ điều kiện khởi kiện).
• Tiến hành thủ tục thụ lý (nếu hồ sơ đã chuẩn chỉnh).

1.3. Giai đoạn 3: Nộp tạm ứng án phí - Bước ngoặt để “Thụ lý” (07 ngày)

Đây chính là cột mốc quan trọng nhất. Nếu hồ sơ hợp lệ, Tòa án sẽ gửi cho bạn Thông báo nộp tiền tạm ứng án phí.

• Thời hạn: Bạn có 07 ngày, kể từ ngày nhận được thông báo, để đi nộp tiền tại cơ quan thi hành án và mang biên lai thu tiền quay lại nộp cho Tòa án.
• Kết quả: Chỉ khi bạn nộp biên lai này, Thẩm phán mới chính thức ra Thông báo thụ lý vụ án.

Lưu ý: Nếu bạn thuộc trường hợp được miễn hoặc không phải nộp án phí thì vụ án sẽ được thụ lý ngay sau khi Thẩm phán xem xét hồ sơ hợp lệ.

Lời khuyên của Luật sư cho trường hợp của bạn: Tính đến nay là 10 ngày, trừ đi các ngày nghỉ cuối tuần (Thứ 7, Chủ nhật) thì có thể hồ sơ của bạn vẫn đang nằm trong thời hạn xem xét của Thẩm phán. Bạn nên đợi thêm khoảng 2-3 ngày làm việc nữa. Nếu vẫn chưa nhận được bất kỳ thông báo nào, bạn có thể trực tiếp đến bộ phận tiếp nhận đơn của Tòa án, xuất trình giấy xác nhận nhận đơn hoặc báo phát của bưu điện (nếu gửi hồ sơ khởi kiện đường bưu điện) để hỏi về tình trạng xử lý và tên Thẩm phán được phân công nhé.

2. Cách xác định thời điểm thụ lý vụ án dân sự chính xác nhất

Khách hàng hỏi: Tôi đã nộp đơn kiện và đóng tiền tạm ứng án phí tại cơ quan thi hành án. Tuy nhiên, trên Thông báo thụ lý của Tòa án gửi cho tôi lại ghi ngày sau đó vài ngày. Vậy tôi phải căn cứ vào mốc thời gian nào để biết khi nào vụ án của mình thực sự bắt đầu và khi nào Tòa phải đưa ra xét xử?

Luật sư trả lời: Chào bạn, đây là một câu hỏi rất phổ biến và chạm đúng vào điểm cốt lõi trong quá trình tố tụng thực tế. Việc xác định chính xác ngày thụ lý vụ án dân sự là cơ sở để xác định “cột mốc vàng” làm phát sinh các quyền, nghĩa vụ tố tụng và đặc biệt là để kiểm soát thời hạn giải quyết của Tòa án.

Dưới góc độ pháp lý, chúng ta cần phân biệt rõ hai kịch bản xác định thời điểm thụ lý như sau:

2.1. Cách xác định thời điểm thụ lý vụ án dân sự căn cứ theo thực tế nộp án phí

Theo quy định tại Khoản 4 Điều 195 BLTTDS 2015, đối với các trường hợp thông thường, vụ án được coi là đã thụ lý vào ngày người khởi kiện nộp cho Tòa án biên lai thu tiền tạm ứng án phí.

Đây là một chi tiết mà nhiều đương sự thường bỏ qua. Dù Thẩm phán có thể ký Thông báo thụ lý muộn hơn, nhưng về mặt pháp lý, mọi thời hạn tố tụng bắt đầu được tính từ ngày bạn hoàn thành nghĩa vụ tài chính và gửi lại biên lai cho Tòa. Do đó, tôi luôn khuyên khách hàng phải giữ kỹ biên lai và yêu cầu Thư ký Tòa án ký nhận vào bản photocopy biên lai để làm bằng chứng về ngày thụ lý thực tế.

2.2. Thời điểm thụ lý vụ án dân sự đối với trường hợp đặc biệt

Trong kịch bản thứ hai, nếu bạn thuộc trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứng án phí (ví dụ như tranh chấp về tiền lương, bồi thường tính mạng, sức khỏe…), thì việc thụ lý sẽ đơn giản hơn. Khi đó, thời điểm thụ lý được tính kể từ ngày Thẩm phán ra thông báo về việc thụ lý vụ án. Ở trường hợp này, văn bản của Tòa án sẽ là căn cứ duy nhất để xác định mốc thời gian.

2.3. Ý nghĩa của ngày thụ lý đối với thời hạn chuẩn bị xét xử

Tại sao chúng ta phải xác định ngày thụ lý một cách khắt khe như vậy? Câu trả lời nằm ở thời hạn chuẩn bị xét xử được quy định tại Điều 203 BLTTDS 2015. Kể từ ngày thụ lý vụ án dân sự, quá trình tố tụng dân sự thực sự bắt đầu.

Theo khoản 1 Điều 203 BLTTDS 2015 quy định về thời hạn chuẩn bị xét xử:

1. Thời hạn chuẩn bị xét xử các loại vụ án, trừ các vụ án được xét xử theo thủ tục rút gọn hoặc vụ án có yếu tố nước ngoài, được quy định như sau:

a) Đối với các vụ án quy định tại Điều 26 và Điều 28 của Bộ luật này thì thời hạn là 04 tháng, kể từ ngày thụ lý vụ án;

b) Đối với các vụ án quy định tại Điều 30 và Điều 32 của Bộ luật này thì thời hạn là 02 tháng, kể từ ngày thụ lý vụ án.

Đối với vụ án có tính chất phức tạp hoặc do sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan thì Chánh án Tòa án có thể quyết định gia hạn thời hạn chuẩn bị xét xử nhưng không quá 02 tháng đối với vụ án thuộc trường hợp quy định tại điểm a khoản này và không quá 01 tháng đối với vụ án thuộc trường hợp quy định tại điểm b khoản này.

• Đối với án dân sự, hôn nhân gia đình: Tòa án có 04 tháng để chuẩn bị xét xử. Nếu vụ án phức tạp, Chánh án có thể gia hạn thêm không quá 02 tháng. Như vậy, tối đa sau 06 tháng kể từ ngày thụ lý, vụ án phải có quyết định đưa ra xét xử hoặc các quyết định tố tụng khác.
• Đối với án kinh doanh thương mại, lao động: Thời hạn này ngắn hơn, chỉ có 02 tháng và tối đa là 03 tháng nếu được gia hạn.

Việc xác định sai ngày thụ lý sẽ khiến bạn mất đi quyền giám sát tiến độ giải quyết của Thẩm phán. Nếu quá thời hạn nêu trên mà Tòa án vẫn im lặng, dưới góc độ Luật sư, chúng tôi sẽ căn cứ vào “Ngày thụ lý” để thực hiện quyền khiếu nại, yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án theo đúng tiến độ pháp luật quy định, tránh tình trạng hồ sơ bị “ngâm” gây thiệt hại cho quyền lợi của đương sự.

Lưu ý quan trọng: Bạn nên ghi chú lại ngày nộp biên lai án phí vào lịch cá nhân. Đây chính là công cụ để bạn chủ động yêu cầu Thẩm phán giải trình nếu quá 04 tháng mà vụ án vẫn chưa có chuyển biến gì mới.

3. Tại sao thực tế thời hạn thụ lý vụ án dân sự thường kéo dài?

Luật sư trả lời: Mặc dù luật quy định tổng thời gian từ khi nộp đơn đến khi thụ lý vụ án dân sự chỉ khoảng 15 - 20 ngày, nhưng trên thực tiễn, luật sư nhận thấy các rào cản sau thường xuyên xảy ra:

3.1. Thủ tục sửa đổi, bổ sung đơn làm chậm việc thụ lý vụ án dân sự

Nếu đơn khởi kiện thiếu thông tin về nơi cư trú của bị đơn hoặc nội dung tranh chấp không rõ ràng, Tòa án sẽ yêu cầu sửa đổi theo Điều 193 BLTTDS. Thời gian sửa đổi thường không quá 01 tháng, điều này gián tiếp làm kéo dài thời gian thụ lý chính thức.

3.2. Khó khăn khi xác minh địa chỉ bị đơn để thụ lý vụ án dân sự

Đây là “nút thắt” phổ biến nhất. Nếu bị đơn đã chuyển đi nơi khác mà người khởi kiện không biết địa chỉ mới, Tòa án có thể yêu cầu xác minh lại địa chỉ cư trú thực tế trước khi tiến hành thụ lý vụ án dân sự để tránh việc đình chỉ hoặc hủy bản án sau này.

3.3. Tình trạng quá tải hồ sơ thụ lý vụ án dân sự tại các đô thị lớn

Tại các Tòa án cấp quận/huyện ở các thành phố lớn hoặc khu vực phát triển như Hưng Yên, Hà Nội, số lượng đơn thư mỗi ngày rất lớn dẫn đến việc xử lý thực tế có thể chậm trễ hơn vài ngày làm việc so với khung thời gian luật định.

4. Giải đáp vướng mắc khi Tòa án chậm thụ lý vụ án dân sự

Trong thực tế hành nghề, chúng tôi nhận thấy giai đoạn từ lúc nộp đơn đến khi nhận được thông báo thụ lý chính thức thường là giai đoạn gây ra nhiều lo lắng nhất cho đương sự. Dưới đây là phân tích chi tiết về quyền lợi và các rủi ro pháp lý liên quan.

4.1. Quyền khiếu nại khi Tòa án chậm trễ thụ lý vụ án dân sự

Khách hàng hỏi: Thưa Luật sư, tôi đã nộp đơn được hơn 2 tuần nhưng Thẩm phán vẫn im lặng, không yêu cầu bổ sung cũng không thông báo nộp án phí. Tôi có quyền làm gì để bảo vệ mình hay chỉ có thể thụ động chờ đợi việc thụ lý vụ án dân sự từ phía Tòa?”

Luật sư trả lời: Bạn hoàn toàn có quyền chủ động can thiệp. Pháp luật tố tụng quy định rất rõ về thời hạn xem xét đơn khởi kiện để tránh sự tùy nghi từ phía người tiến hành tố tụng. Nếu quá thời hạn tổng cộng khoảng 08 ngày làm việc (bao gồm 03 ngày phân công và 05 ngày xem xét đơn) mà Thẩm phán vẫn chưa có quyết định xử lý, bạn có quyền thực hiện các bước sau:

• Quyền kiến nghị và khiếu nại: Căn cứ quy định tại Chương XLI BLTTDS 2015, bạn có quyền gửi đơn kiến nghị hoặc khiếu nại hành vi tố tụng đến Chánh án Tòa án nơi bạn nộp đơn. Nội dung khiếu nại sẽ tập trung vào việc chậm trễ thực hiện các thủ tục để thụ lý vụ án dân sự, yêu cầu Chánh án đôn đốc Thẩm phán giải quyết theo đúng thời hạn luật định.
• Mục đích: Việc khiếu nại này giúp hồ sơ của bạn được lưu tâm hơn, đảm bảo tiến độ giải quyết tranh chấp và ngăn ngừa tình trạng hồ sơ bị tồn đọng không rõ lý do.

4.2. Các trường hợp Tòa án từ chối thụ lý vụ án dân sự

Khách hàng hỏi: Có trường hợp nào tôi đã nộp đơn nhưng Tòa án dứt khoát không tiến hành thụ lý vụ án dân sự hay không? Nếu bị trả lại đơn, tôi có được kiện lại lần nữa không?

Luật sư trả lời: Tòa án có quyền trả lại đơn khởi kiện và không tiến hành các thủ tục thụ lý nếu hồ sơ vi phạm các điều kiện được quy định tại Điều 192 BLTTDS 2015. Dưới đây là 3 kịch bản phổ biến nhất mà tôi thường lưu ý khách hàng để tránh bị từ chối:

• Chưa đủ điều kiện khởi kiện: Đây là lỗi thường gặp nhất. Ví dụ tiêu biểu là trong tranh chấp đất đai (xác định ai là người có quyền sử dụng đất), nếu các bên chưa qua thủ tục hòa giải bắt buộc tại UBND cấp xã, Tòa án sẽ không thụ lý vụ án dân sự mà trả hồ sơ để bạn hoàn tất thủ tục tiền tố tụng này.
• Người khởi kiện không có quyền hoặc năng lực: Nếu bạn đi kiện thay một người khác mà không có ủy quyền hợp lệ, hoặc người đứng tên đơn không có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, Tòa án sẽ từ chối thụ lý ngay từ bước xem xét đơn.
• Sự việc đã được giải quyết xong: Nếu tranh chấp của bạn đã từng được giải quyết bằng một bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án hoặc phán quyết của Trọng tài, bạn không thể yêu cầu Tòa án thụ lý vụ án dân sự cho cùng một nội dung đó lần thứ hai (trừ một số trường hợp đặc biệt về thay đổi mức cấp dưỡng hoặc ly hôn).

Lời khuyên từ Luật sư: Trước khi nộp đơn, bạn cần kiểm tra kỹ “điều kiện cần” (như biên bản hòa giải, giấy tờ chứng minh quyền khởi kiện) để đảm bảo quy trình thụ lý vụ án dân sự diễn ra suôn sẻ, tránh việc bị trả đơn gây mất thời gian và chi phí đi lại.

5. Lời khuyên của Luật sư để rút ngắn thời gian thụ lý vụ án dân sự

Để quá trình thụ lý vụ án dân sự diễn ra nhanh chóng, đương sự cần:

• Chuẩn bị hồ sơ hoàn hảo: Đảm bảo đơn khởi kiện đúng mẫu, cung cấp đầy đủ chứng cứ và địa chỉ chính xác của các bên ngay từ đầu.
• Chủ động tương tác: Thường xuyên liên hệ với bộ phận nhận đơn hoặc Thẩm phán được phân công để cập nhật tình trạng hồ sơ.
• Sử dụng dịch vụ pháp lý chuyên nghiệp: Luật sư sẽ giúp bạn thẩm định hồ sơ, lường trước các yêu cầu sửa đổi của Tòa án và thực hiện các thủ tục khiếu nại cần thiết nếu Tòa án chậm trễ.

Liên hệ với Youth & Partners để được tư vấn và hỗ trợ thủ tục thụ lý vụ án dân sự nhanh chóng:

Hotline: 088 995 6888

Email: contact@yplawfirm.vn

Điểm tiếp nhận tại Hưng Yên: Tòa CT3 chung cư Lạc Hồng Phúc, phường Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên.

Xem thêm: 

Top Văn phòng Luật sư tại Hưng Yên: Uy tín - Chuyên nghiệp

Top 5 công ty luật tại Hưng Yên uy tín và chất lượng

Dịch vụ Luật sư tố tụng tại xã Văn Giang, tỉnh Hưng Yên