Mức giảm trừ gia cảnh có tính đủ khi không làm việc cả năm?

Trong thực tế, rất nhiều người lao động không làm việc trọn vẹn 12 tháng trong một năm tính thuế do nhiều lý do khác nhau như: mới đi làm, nghỉ việc giữa năm, chuyển công ty, nghỉ thai sản, ra nước ngoài hoặc tạm ngừng lao động. Điều này dẫn đến một băn khoăn phổ biến: Mức giảm trừ gia cảnh có được tính đủ khi không làm việc cả năm không?

Không ít người cho rằng, chỉ những tháng có thu nhập hoặc có hợp đồng lao động thì mới được tính giảm trừ gia cảnh. Cách hiểu này khiến nhiều cá nhân tự hạn chế quyền lợi thuế của mình, thậm chí nộp thừa thuế thu nhập cá nhân (TNCN) mà không biết.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích toàn diện, có căn cứ pháp lý cụ thể, giúp bạn hiểu đúng quy định về mức giảm trừ gia cảnh, đặc biệt trong trường hợp không làm việc trọn năm, từ đó áp dụng chính xác khi quyết toán thuế.

1. Mức giảm trừ gia cảnh là gì?

Theo Khoản 1 Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025

Giảm trừ gia cảnh là số tiền được trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của người nộp thuế là cá nhân cư trú

Về bản chất, giảm trừ gia cảnh là cơ chế pháp lý nhằm bảo đảm rằng chỉ phần thu nhập vượt quá mức cần thiết để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tối thiểu của người nộp thuế và người phụ thuộc mới bị đánh thuế thu nhập cá nhân. Thông qua cơ chế này, Nhà nước thực hiện mục tiêu điều tiết thu nhập trên cơ sở bảo đảm công bằng xã hội, hạn chế việc đánh thuế vào phần thu nhập dùng để duy trì đời sống cơ bản.

Giảm trừ gia cảnh bao gồm hai nhóm khoản giảm trừ chính:

(i) Giảm trừ đối với bản thân người nộp thuế; và

(ii) Giảm trừ đối với người phụ thuộc mà người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật.

Khoản giảm trừ này được áp dụng trực tiếp khi xác định thu nhập tính thuế, có ý nghĩa quyết định đến số thuế thu nhập cá nhân mà người lao động phải nộp hoặc được hoàn khi thực hiện quyết toán thuế.

2. Mức giảm trừ gia cảnh hiện hành là bao nhiêu?

Theo Điều 1 Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, từ kỳ tính thuế năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh mới được quy định như sau:

• Với bản thân người nộp thuế: Giảm trừ gia cảnh tăng từ 11 triệu đồng/tháng lên 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương tăng từ 132 triệu đồng/năm lên 186 triệu đồng/năm).
• Với mỗi người phụ thuộc: Tăng từ 4,4 triệu đồng/tháng/mỗi người phụ thuộc lên 6,2 triệu đồng/tháng/mỗi người phụ thuộc.

3. Mức giảm trừ gia cảnh có tính đủ khi không làm việc cả năm không?

Đây là thắc mắc rất phổ biến của người lao động khi nghỉ việc giữa năm, chuyển công tác hoặc chỉ phát sinh thu nhập trong một số tháng nhất định. Trên thực tế, nhiều người lo ngại rằng nếu không làm việc đủ 12 tháng thì mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân sẽ bị tính thiếu, dẫn đến phải nộp thuế thu nhập cá nhân cao hơn. Tuy nhiên, pháp luật thuế hiện hành đã có quy định rất rõ ràng nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho người nộp thuế trong trường hợp này.

Căn cứ theo điểm c.1.3 khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC quy định về các khoản giảm trừ như sau:

Điều 9. Các khoản giảm trừ

Các khoản giảm trừ theo hướng dẫn tại Điều này là các khoản được trừ vào thu nhập chịu thuế của cá nhân trước khi xác định thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công, từ kinh doanh. Cụ thể như sau:

1. Giảm trừ gia cảnh

c) Nguyên tắc tính giảm trừ gia cảnh

c.1) Giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế:

c.1.3) Trường hợp trong năm tính thuế cá nhân chưa giảm trừ cho bản thân hoặc giảm trừ cho bản thân chưa đủ 12 tháng thì được giảm trừ đủ 12 tháng khi thực hiện quyết toán thuế theo quy định.

Từ quy định nêu trên có thể thấy, pháp luật thuế không gắn việc hưởng mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân với thời gian thực tế làm việc trong năm, mà gắn với năm tính thuế và thời điểm quyết toán thuế. Theo đó, trong trường hợp cá nhân chỉ phát sinh thu nhập trong một số tháng, nghỉ việc giữa năm hoặc chưa được doanh nghiệp thực hiện giảm trừ gia cảnh đủ 12 tháng khi khấu trừ thuế hàng tháng, thì khi thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân, cá nhân vẫn được tính đủ mức giảm trừ gia cảnh cho toàn bộ 12 tháng của năm tính thuế.

Quy định này nhằm đảm bảo nguyên tắc bảo vệ quyền lợi người nộp thuế, tránh tình trạng cá nhân bị nộp thừa thuế chỉ vì lý do làm việc không trọn năm hoặc thay đổi nơi làm việc trong năm. Trên thực tế, việc giảm trừ gia cảnh được doanh nghiệp áp dụng theo từng tháng chỉ mang tính tạm tính, còn quyền lợi cuối cùng của người nộp thuế sẽ được xác định lại đầy đủ tại thời điểm quyết toán.

Như vậy, có thể khẳng định rằng: người lao động không làm việc đủ 12 tháng trong năm vẫn được hưởng đầy đủ mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân, với điều kiện thực hiện quyết toán thuế đúng quy định. Đây là điểm rất quan trọng mà người nộp thuế cần nắm rõ để chủ động quyết toán và tránh bị thiệt thòi về quyền lợi thuế.

4. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

4.1. Mức giảm trừ gia cảnh mới năm 2026 được áp dụng từ thời điểm nào?

Mức giảm trừ gia cảnh mới được áp dụng cho toàn bộ thu nhập thuộc kỳ tính thuế năm 2026, bắt đầu từ ngày 01/01/2026, không phụ thuộc vào thời điểm chi trả thu nhập trong năm.

Căn cứ pháp lý: Điều 1, Điều 2 Nghị quyết số 110/2025/UBTVQH15; Điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2007.

2. Biểu thuế lũy tiến từng phần 5 bậc có áp dụng cho toàn bộ năm 2026 không?

Có. Đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công, biểu thuế lũy tiến từng phần mới được áp dụng thống nhất cho cả kỳ tính thuế năm 2026, dù Luật Thuế TNCN (sửa đổi) có hiệu lực chung từ giữa năm.

Căn cứ pháp lý: Khoản 1, khoản 2 Điều 30 Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi); Điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2007.

3. Tiền lương của tháng 12/2025 nhưng chi trả vào tháng 01/2026 áp dụng chính sách thuế nào?

Khoản thu nhập này được xác định thuộc kỳ tính thuế năm 2026 và áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới cùng biểu thuế thu nhập cá nhân mới, do pháp luật thuế căn cứ vào thời điểm chi trả hoặc nhận thu nhập, không căn cứ vào thời điểm phát sinh công việc.

Căn cứ pháp lý: Khoản 2 Điều 8 Thông tư 111/2013/TT-BTC; khoản 8 Điều 2 Nghị định 12/2015/NĐ-CP.

Kết luận

Có thể thấy, mức giảm trừ gia cảnh là một nội dung quan trọng trong chính sách thuế thu nhập cá nhân và thường gây nhiều nhầm lẫn trong quá trình áp dụng, đặc biệt đối với những trường hợp không làm việc trọn năm. Việc hiểu đúng bản chất của quy định giúp người nộp thuế yên tâm hơn khi thực hiện nghĩa vụ tài chính, đồng thời tránh được các sai sót không đáng có trong quá trình kê khai, quyết toán thuế.

Trong thực tế, mỗi trường hợp cụ thể có thể phát sinh những tình huống khác nhau liên quan đến thời gian làm việc, nguồn thu nhập và hình thức quyết toán. Do đó, người lao động cần chủ động rà soát thông tin, cập nhật quy định mới và thực hiện các thủ tục cần thiết theo đúng hướng dẫn của cơ quan thuế.

Việc nắm chắc các quy định về mức giảm trừ gia cảnh không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân mà còn góp phần bảo đảm tính minh bạch, tuân thủ pháp luật trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.

Xem thêm: Luật Thuế TNCN năm 2026: Giảm trừ gia cảnh, biểu thuế mới

Luật sư doanh nghiệp tại Phường Nếnh, tỉnh Bắc Ninh